Zmiana diety może przynieść korzyści zarówno dla naszego zdrowia, jak i dla środowiska. Dieta planetarna, która została zaproponowana przez Komisję EAT-Lancet w 2019 roku, to model żywienia przyjazny naszej planecie, oparty głównie na produktach roślinnych, z ograniczeniem pokarmów odzwierzęcych, cukru oraz tłuszczów nasyconych.
Dieta planetarna to koncepcja, która ma na celu promowanie zdrowia ludzi oraz zrównoważonego rozwoju naszej planety poprzez zmianę sposobu produkcji i konsumpcji żywności. Jest to model, który minimalizuje negatywny wpływ na środowisko naturalne, jednocześnie zapewniając optymalne odżywianie.
Podstawą diety planetarnej są produkty pochodzenia roślinnego, takie jak warzywa, owoce, pełnoziarniste zboża oraz nasiona roślin strączkowych. Ogranicza ona spożycie pokarmów odzwierzęcych, zwłaszcza czerwonego mięsa, a także cukru i tłuszczów nasyconych.
Czy wiesz, że… Dieta planetarna ma na celu zapobieganie chorobom związanym z niezdrowym odżywianiem, takim jak cukrzyca typu 2, oraz zmniejszenie ryzyka rozwoju nadwagi i otyłości.
Dieta planetarna zaleca, abyśmy spożywali od 200 do 600 gramów warzyw i owoców dziennie, z przewagą warzyw. Warzywa skrobiowe, takie jak ziemniaki, powinny być jedzone w ilości 50-100 g dziennie.
Pełnoziarniste produkty zbożowe, w tym ryż, pszenica i kukurydza, stanowią kluczowy element diety planetarnej, a zalecana dzienna porcja wynosi 230 gramów.
Głównym źródłem białka w diecie planetarnej są nasiona roślin strączkowych, takie jak soczewica, ciecierzyca, fasola i soja, których zalecana dzienna porcja wynosi 75-100 gramów.
Spożycie mleka i jego przetworów w diecie planetarnej powinno być ograniczone do maksymalnie 250 gramów dziennie.
Tłuszcze w diecie planetarnej powinny pochodzić głównie ze źródeł roślinnych, a specjaliści rekomendują spożywanie około 50 gramów orzechów dziennie jako zdrowego źródła tłuszczów nienasyconych.
Dieta planetarna znacząco ogranicza spożycie czerwonego mięsa oraz cukru, promując jednocześnie spożycie produktów roślinnych i zdrowych tłuszczów.
Komisja EAT-Lancet podkreśla, że dieta planetarna powinna być elastyczna i dostosowana do lokalnych uwarunkowań geograficznych oraz kulturowych, co zapewnia jej praktyczność i akceptację.
Efektywne planowanie zakupów i posiłków jest kluczowe w diecie planetarnej, ponieważ pomaga zapobiegać marnowaniu żywności, co ma pozytywny wpływ na środowisko.
Spożywanie produktów sezonowych i lokalnych to ważny aspekt diety planetarnej, wspierający zrównoważony rozwój i zmniejszający ślad węglowy związany z transportem żywności.
Redakcja radzi: Jesienią i zimą warto postawić na kiszonki i przetwory, a latem cieszyć się świeżymi owocami i warzywami, aby maksymalnie wykorzystać sezonowe produkty.
Orzechowa owsianka to pożywne śniadanie, które składa się z płatków owsianych, siemienia lnianego, jogurtu roślinnego, masła orzechowego, orzechów włoskich, kiwi i banana.
Razowe tosty z halloumi i szpinakiem to świetna propozycja na drugie śniadanie, zawierająca chleb razowy, ser halloumi, szpinak, suszone pomidory, szczypiorek, orzechy włoskie i oliwę z oliwek.
Faszerowana cukinia z fetą to sycące danie obiadowe, przygotowane z cukinii, kaszy pęczak, papryki, cebuli, czosnku, przecieru pomidorowego, oleju rzepakowego i sera feta.
Sałatka z soczewicą i awokado to lekka i odżywcza propozycja na kolację, zawierająca ugotowaną soczewicę, jajko, awokado, ogórek kiszony, czerwoną paprykę, oliwki, oliwę z oliwek, sok z cytryny i pestki dyni.
Główną korzyścią diety planetarnej dla środowiska jest znaczące zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, zużycia wody oraz gruntów rolnych dzięki ograniczeniu spożycia produktów odzwierzęcych i promowaniu żywności roślinnej.
Dieta planetarna jest modelem elastycznym, który można dostosować do indywidualnych potrzeb i preferencji, uwzględniając lokalne uwarunkowania kulturowe i geograficzne, co czyni ją dostępną dla szerokiego grona odbiorców.
Główne źródła białka w diecie planetarnej to nasiona roślin strączkowych, takie jak soczewica, ciecierzyca i fasola, a także pełnoziarniste produkty zbożowe oraz orzechy.
Dieta planetarna nie wymaga całkowitej rezygnacji z mięsa, ale zaleca jego znaczne ograniczenie, szczególnie czerwonego mięsa, na rzecz zwiększonego spożycia produktów roślinnych.
W diecie planetarnej należy ograniczyć spożycie czerwonego mięsa, cukru, przetworzonej żywności oraz tłuszczów nasyconych, skupiając się na produktach jak najmniej przetworzonych.
Dieta planetarna, opierając się na produktach sezonowych, lokalnych i roślinnych, może być ekonomiczna, zwłaszcza gdy planuje się zakupy i posiłki, minimalizując marnowanie żywności.
